مىكند ، و مؤمن ستم نمىكند ، اگر كسى به او ستم كند ، مىبخشد ، و مؤمن بخيل نيست ، اگر كسى نسبت به او بخل ورزد ، صبر مىكند . اكثم بن صيف مىگويد : تحمّل رنج صبر و بردبارى ، گواراتر از چيدن ميوهء پشيمانى است ، چون كسى باش ! كه جهت معالجه زخمش و نجات از رنجى طولانى بر درد مرهم صبر مىكند . امير المؤمنين ( ع ) مىفرمايد : « در برابر عملى كه از پاداشش بىنياز نيستى و همچنين عملى كه به كيفرش طاقت ندارى ، ايستادگى كن ، بر قضاى آن كسى كه پناهى جز او ، و غمخوارى غير از او نيست ، پايدار باش ، هر گاه در برابر رنج با خرسندى و بردبارى برخورد كردى ، نعمت دائمى خواهد شد ، و هر گاه نعمتى بيرون از شكر و سپاس باشد ، اندوه مداوم مىشود . » ( 4 ) روميان چهار صد گاو نر يكى از بزرگان را بردند ، غلامانى كه آن گاوها را نگهبانى مىكردند ، آمدند و با عصبانيّت گفتند : آقا ! گاوها از دست رفتند ! گفت : شما هم با آنها برويد ، شما در راه خدا آزاديد ، بهاى غلامان هزار دينار بود . پسرش گفت : بابا تو ما را بيچاره كردى ! جواب داد : پسرم ! ساكت باش كه خداوند مرا آزمود ، من خواستم بيشتر آزموده شوم . [ متن عربى ] بردبارى و خويشتن‌دارى 1 - الصبر نصف الايمان و اليقين الإيمان كلّه . 2 - لو كان الصّبر رجلا لكان كريما . 3 - الصبر ثلاثة : صبر على المصيبة و صبر على الطاعة و صبر عن المعصية فمن صبر على المصيبة حتى يردّها بحسن عزائها كتب اللَّه له ثلاثمائة درجة ما بين الدّرجة إلى الدّرجة كما بين تخوم الأرض إلى العرش و من صبر على الطّاعة كتب اللَّه له ستّمائة درجة ما بين الدّرجة إلى الدّرجة كما بين تخوم الارض إلى العرش و من صبر عن المعصية كتب اللَّه له تسع مائة درجة ما بين الدّرجة إلى الدّرجة كما